Er is pas een nieuwe site gelanceerd “de doe het zelf notaris“; je vult, aan de hand van een vragenlijst zelf je akte in, drukt op een knop en klaar, een kind doet de was. De consumentenbond is enthousiast en dat mag natuurlijk. Wat me wél opvalt in de hele berichtgeving is dat de notarissen die niet zo blij zijn met dit initiatief als “ouderwets” zo niet als “geldwolven” worden weggezet. Ik heb inmiddels geleerd dat dat in de pers zo werkt, maar de werkelijkheid is toch wat genuanceerder. Waarom kan dat samenlevingscontract niet per formulier of per telefoon? Er zullen inderdaad een aantal gevallen zijn waarin dat kan, vaak ook niet, maar dat blijkt pas tijdens een bespreking met de mensen zelf; ze hebben kinderen, al dan niet met een andere partner, waardoor het juridisch toch nét weer anders moet, híj heeft de verbouwing van de gezamelijke woning betaald, zíj betaald juist alle kosten van het huis, of het blijkt juist beter te zijn om te gaan trouwen, en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Het vervelende is natuurlijk dat je er als cliënt pas achter komt dat die geweldige aanbieding toch niet zo mooi was, als het mis is, wanneer een van de partners is overleden, of wanneer je uit elkaar gaat en blijkt dat het “computerlijstje” in jullie geval toch niet helemaal goed was ingevuld, of kon worden ingevuld.
Dat je als notaris niet wilt meewerken aan zo’n initiatief betekend niet dat je super behoudend bent of niet mee wilt met de moderne tijd, maar dat je je vak én je cliënt serieus neemt, daar de vereiste tijd in wilt steken én de verantwoordelijkheid neemt voor het door jou als notaris geleverde product.
Overigens is het intiatief zeker niet nieuw. Mijn kantoorgenoot is er 10 jaar geleden al mee begonnen onder de naam “portica”. Na een korte periode is dit intiatief gestopt omdat bleek dat zelfs een simpele vragenlijst op meerdere manieren te interpreteren valt, en het resultaat een mooie akte kan zijn, waar je in de praktijk niets aan hebt.
De gedachte dat dat een cliënt er achter kan komen dat een akte niet goed is, intrigeert mij. Hoe werkt dat met een testament ? De cliënt is immers dood?
We houden geen seance, als u dat bedoeld. In het artikel bedoelde ik met “client” een (echt)paar. Als één van beiden komt te overlijden, kan blijken dat de zakelijke situatie voor de langstlevende partner (ook cliënt) niet zo goed is geregeld als was gedacht.
Als het om een testament gaat, is er mijn inziens maar één cliënt namelijk de testateur. Anders is er immers sprake van een “contract ter zake des doods”. En dat is zeker géén testament.
Uit uw reactie blijkt, en dat geldt voor vrijwel het gehele notariaat, dat het hoogstpersoonlijke karakter van een testament niet door u wordt onderkend. Daarmee wordt feitelijk de deur wagenwijd opengezet om het testament nietig te laten verklaren omdat er geen sprake meer is van een “vrije wil”, als de partner van de testateur bij de opmaak van het testament aanwezig was.Zeker bij (stille) onterving van de kinderen van erflater ten gunste van de partner kan dit grote complicaties geven waardoor goede verhoudingen tussen kinderen en langstlevende partner door een testament, onbedoeld, alsnog onder druk kunnen komen te staan.
Waar het mij eigenlijk omgaat is dat een notaris ook maar een mens van vlees en bloed is en dus evengoed de wens van een testateur onjuist kan interpreteren of zodanig in een testament vastgelegd, dat dit testament onvermoede rechtsgevolgen met zich meebrengt. M.a.w. ook het werkstuk van de notaris hoeft niet volmaakt te zijn. Het zou daarom goed zijn als de testateur bij leven zijn testament door een andere deskundige laat beoordelen. Daarnaast zou het verboden moeten worden dat het notariskantoor, waar het testament is opgemaakt, ook bij de uitvoering ervan is betrokken om de voorkomen dat een notaris zijn “eigen vlees keurt”.